Çift Dillilik (Bilingualizm)

Dil gelişimi

Çift Dillilik Çocukların Dil Gelişimini Nasıl Etkiler?

Çift dilli çocukların dil gelişimi, tek dilli çocuklara göre bazı farklılıklar gösterebilir. Çocukların bir dilde daha fazla, diğer dilde daha az kelime kullanması oldukça doğaldır. Bu durum çoğunlukla dillerin kullanıldığı ortamlara ve kişilere bağlıdır:

• Çevreye göre kelime hazinesi: Çocuk evde ailesiyle bir dili, okulda ise farklı bir dili konuşuyorsa; evle ilgili kavramları ilk dilde, akademik veya sosyal kavramları ise ikinci dilde daha hızlı öğrenebilir.
• Bütüncül değerlendirme: Çocuğun dil gelişimini yalnızca tek bir dilde bildiği kelimelere bakarak değerlendirmek yanıltıcı olur. Doğru bir analiz için her iki dildeki toplam kelime bilgisi, dili anlama ve günlük iletişim becerileri birlikte ele alınmalıdır.

Her çift dilli çocuğun dil gelişim yolculuğu kendine özgüdür. Önemli olan, çocuğun dilleri hangi koşullarda deneyimlediğini göz önünde bulundurarak genel iletişim becerilerini bütüncül bir yaklaşımla takip etmektir.

Terapi

Çift Dilli Çocuklarda Dil ve Konuşma Terapisi Nasıl Uygulanır?

Çift dilli çocuklarla yürütülen dil ve konuşma terapisi; çocuğun dil geçmişi, iletişim ihtiyaçları ve her iki dildeki becerileri dikkate alınarak tamamen kişiye özel planlanır. Süreç ve terapi hedefleri şu adımlarla şekillendirilir:

• Dil geçmişinin incelenmesi: Çocuğun hangi dilleri ne kadar süredir kullandığı, bu dillerle hangi ortamlarda karşılaştığı ve dilleri kimlerle konuştuğu detaylıca öğrenilir.
• Kapsamlı değerlendirme: Çocuğun her iki dildeki dili anlama, kendini ifade etme, kelime bilgisi, cümle kurma ve genel iletişim becerileri analiz edilir.
• Esnek terapi yaklaşımı: Terapi hedefleri günlük yaşam ihtiyaçlarına göre belirlenir ve uygun durumlarda her iki dilde de çalışmalar yürütülür. Terapistin her iki dili de akıcı konuşamadığı durumlarda ise eğitimli tercümanlar, aile yönlendirmeleri ve özel değerlendirme materyallerinden destek alınır.

Temel amaç; çocuğu yalnızca tek bir dilde geliştirmek değil, her iki dilde de günlük yaşamda kendini rahatça ifade edebileceği güçlü bir iletişim altyapısı kazanmasını sağlamaktır.

Terapi hedefleri, çocuğun her iki dildeki deneyimleri ve ihtiyaçları doğrultusunda bireyselleştirilir. Her hedefin mutlaka iki dilde aynı şekilde çalışılması gerekmez; hedeflerin hangi dilde ve nasıl ele alınacağı değerlendirme bulgularına göre belirlenir. Çocuğun ihtiyacına göre konuşma sesi bozuklukları, kekemelik gibi akıcılık güçlükleri, anlatı ve pragmatik dil becerileri ile günlük iletişim becerileri üzerinde çalışılabilir.

Değerlendirme

Çift Dilli Çocuklarda Değerlendirme Süreci Nasıl Gerçekleşir?

Çift dilli çocukların değerlendirilmesinde her iki dilin gelişim öyküsünü ve kullanım özelliklerini anlamak önemlidir. Çocuğun yalnızca bir dilde uygulanan standart bir testteki performansına bakılarak karar verilmesi, gerçek dil becerilerinin eksik değerlendirilmesine yol açabilir. Değerlendirme sürecinde şu unsurlar ele alınır:

• Çocuğun maruz kaldığı diller ve bu dillerle tanışma yaşı
• Her bir dilin evde, okulda ve sosyal ortamlarda kullanım sıklığı
• Dilleri anlama ve ifade etme becerileri; kelime dağarcığı, cümle kurma ve anlatı becerileri
• İletişim kurma ve sosyal etkileşim özellikleri
• Aile gözlemleri ve gelişim öyküsü
• Gerektiğinde her iki dilde örnek konuşmalar ve uygun değerlendirme araçları

Değerlendirme, çocuğun dil deneyimine uygun biçimde planlanır. Merkezimizde kullandığımız TEDİL ve TODİL gibi testler Türkçe konuşan çocuklarla standartlaştırılmıştır. Türkçeyi ikinci dil olarak öğrenen bir çocukta bu testlerin puanları yaşıtlarla doğrudan karşılaştırılamaz; testler yine de çocuğun Türkçede neleri yapabildiğini gösteren bir tablo verir. Bu yüzden sonuçları tek başına değil, aileden alınan bilgi ve diğer dildeki gözlemlerle birlikte yorumlarız.