Sümeyye Güngör
Dil ve Konuşma Terapisti
Dil ve konuşma terapisi · Keçiören-Yeşiltepe
Alternatif ve Destekleyici İletişim (ADİS)
Selvi Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri · Keçiören Yeşiltepe Şubesi
Alternatif ve destekleyici iletişim (ADİS, İngilizcesiyle AAC), konuşması sınırlı olan çocukların resim kartları, jestler ya da konuşan tablet uygulamalarıyla kendini ifade etmesini sağlayan yöntemlerin genel adıdır. Değerlendirmeyi Keçiören-Yeşiltepe şubemizde, TADİS'i uygulama belgesine sahip terapistimiz yapar. Değerlendirme ücretlidir, ön görüşme ücretsizdir.
Ücretsiz ön değerlendirme için sizi arayalım
Adınızı ve numaranızı bırakın, ön görüşme için biz arayalım. İlk görüşme ve ön değerlendirme ücretsizdir.
Rapor ileride çocuğumun karşısına çıkar mı? Mevzuat ne diyor →
Çocuğunuzun sesi
- MEBBakanlığa bağlı merkez
- UzmanBranşı belgeli uzman kadro
- 2 şubeKeçiören ve Sincan
- ÜcretsizÖn görüşme ve servis
Çocuğunuz acıkmış, susamış ya da bir yeri ağrıyor ama bunu size söyleyemiyor. Elinizi çekiyor, ağlıyor, belki de öfkeleniyor. Siz tahmin etmeye çalışıyorsunuz ama her zaman doğru tahmin edemiyorsunuz. Bu durum hem çocuğunuz hem sizin için yorucudur. Peki çocuğunuz henüz konuşamasa bile isteklerini, duygularını ve düşüncelerini size anlatabilseydi? Alternatif ve destekleyici iletişim (ADİS) tam olarak bunu amaçlar.
İçindekiler
ADİS nedir
Alternatif ve Destekleyici İletişim (ADİS) Nedir?
ADİS, konuşma ya da dil becerileri sınırlı olan kişilerin iletişim kurabilmesi için geliştirilmiş yöntem ve araçların genel adıdır; İngilizcede "AAC" olarak bilinir. Adındaki iki kelime aslında her şeyi anlatır:
- Alternatif: Konuşmanın henüz gelişmediği ya da kaybedildiği durumlarda sözel konuşmanın yerine geçen sistemler.
- Destekleyici: Bireyin var olan konuşmasına, tek tek çıkan kelimelerine katkı sağlayan ve onu tamamlayan sistemler.
ADİS sandığınızdan geniş bir alandır ve iki ana gruba ayrılır: Yardımsız iletişim hiçbir araç gerektirmez; başparmağını kaldırarak "tamam" demek gibi jestler, yüz ifadeleri ve işaret dili bu gruptadır. Yardımlı iletişimde bir araç kullanılır: resim kartları ve iletişim panoları düşük teknolojili, tablet uygulamaları ve konuşan cihazlar yüksek teknolojili araçlardır. Aşağıda örnek olarak ele aldığımız TADİS de yüksek teknolojili yardımlı iletişim araçlarından biridir.
Kimler için
ADİS Kimler İçin Uygundur?
ADİS, günlük iletişim ihtiyacını yalnızca sözel konuşmayla karşılayamayan her yaştan birey için düşünülebilir:
- Otizm spektrum bozukluğu: Özellikle henüz konuşmayan, kısıtlı kelimesi olan ya da iletişim başlatmakta zorlanan çocuklar (bkz. otizm özel eğitimi).
- Serebral palsi: Konuşma organlarını ve kaslarını koordine etmekte zorlanan bireyler.
- Down sendromu ve gelişimsel dil gecikmeleri: Sözel dili takvim yaşının gerisinde kalan çocuklar.
- Çocukluk çağı konuşma apraksisi ve dizartri: Konuşma hareketlerini planlamakta güçlük çeken çocuklar.
- SMA ve nöromotor kas hastalıkları: İleri düzey fiziksel kısıtlılık yaşayan bireyler.
- Yetişkin nörolojik tablolar: İnme sonrası afazi, travma ya da ALS gibi konuşmayı sonradan etkileyen durumlar.
ADİS'ten yararlanmak için belirli bir yaş, tanı ya da zeka ön koşulu aranmaz; ASHA'nın aileler için hazırladığı rehber de 3 yaşından küçük çocukların ADİS kullanmaya başlayabileceğini belirtir. Çocuğunuz için hangi aracın (düşük ya da yüksek teknolojili) uygun olduğuna ayrıntılı bir değerlendirmeden sonra karar verilir.
Velilerin endişesi
"Tablet Kullanırsa Hiç Konuşmaz" Endişesi Doğru mu?
Ailelerin en sık yaşadığı kaygı şudur: "Çocuğum tablete alışırsa konuşmak için hiç çabalamaz mı?" Bu çok anlaşılır bir endişe; ancak araştırmalar tersini gösteriyor. Amerikan Konuşma-Dil-İşitme Derneği (ASHA) uzmanlığıyla hazırlanan aile rehberi, ADİS'in dili geliştirdiğini ve konuşmayı güçlendirdiğini açıkça yazar:
- Konuşmayı teşvik eder: ADİS kullanımı konuşma üretimini olumsuz etkilemez; aksine çocuğun konuşma üzerindeki baskı ve kaygısını azaltarak sözel denemeleri artırır.
- Öfke nöbetlerinin azalmasına yardım edebilir: Kendini ifade edemediği için ağlayan ya da hırçınlaşan bir çocuk, bir sembole dokunarak isteğine ulaştığında iletişimin işe yaradığını keşfeder. Okul ortamındaki çalışmaları derleyen bir incelemede, ADİS'in istek bildirmeyi öğreten davranışsal çalışmalarla birlikte kullanıldığında problem davranışları azalttığı görülmüştür.
- Oyun değil, bir "ses" aracıdır: Buradaki tablet eğlence ya da video izleme aracı değildir; çocuğun dünyayla bağ kurduğu kendi sesidir. Çocuk kendi kelimelerini söylemeye başladığında cihazın seslendirmesi terapist tarafından kapatılarak çocuğun kendi sesini kullanması pekiştirilir.
TADİS
Türkçeye Özel Bir Örnek: TADİS
TADİS (Türkçe Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemi), Dr. Ertan Görgü tarafından geliştirilmiş bir iletişim uygulamasıdır. Tablet, cep telefonu ya da bilgisayarda çalışır: çocuk ekrandaki resimlere dokunarak cümle kurar, cihaz bu cümleyi sesli okur. Böylece çocuğun "sesi" olur. TADİS'i öne çıkaran özellikler:
- Türkçe dil bilgisine göre kurulmuş: Sistem Türkçe olarak geliştirilmiştir; ekler ve söz dizimi Türkçeye göredir, fiil cümlenin sonuna gelir ("Su istiyorum" gibi). Böylece çocuk ekranda gördüğü cümlelerle günlük konuşmadaki cümle düzenini birlikte görür.
- Kişiye özel: Çocuğun sevdiği yiyecekler, oyuncaklar ve aile bireylerinin fotoğrafları sisteme eklenebilir.
- Ezberlemeyi önleyen tasarım: Resimlerin yeri zaman zaman değişir; çocuk resmin yerini ezberlemek yerine resme bakarak seçim yapmayı öğrenir.
- Göz takibi uyumu: Ellerini kullanamayan kişiler sistemi gözleriyle kontrol edebilir.
TADİS'in dil gelişimine etkisi, ergen ve genç yetişkinlerle yapılan kontrol gruplu bir çalışmada da incelenmiş; sistemi kullanan grubun puanları, kullanmayan gruba göre anlamlı ölçüde yükselmiştir.
Adım adım
Adım Adım İlerleyen Bir Öğretim
TADİS'in öğretimi, bir merdivenin basamakları gibi 6 aşamada ilerler; her çocuk kendi hızında ilerler:
- Tek resimle istek bildirme: Çocuk en sevdiği şeylerin resmine dokunarak onları istemeyi öğrenir.
- İki kelimelik cümle kurma: "Su istiyorum" gibi kısa cümleler kurar.
- Kategorilerle dili düzenleme: Yiyecekler, giyecekler gibi klasörler arasında gezinerek istediği kelimeyi bulur.
- Görüş bildirme: "Kedi görüyorum", "Bunu istemiyorum" gibi cümlelerle çevresini ve fikrini anlatır.
- Sahiplik belirtme ve soru sorma: "Benim karnım ağrıyor" der; "Nerede?", "Bu kim?" gibi sorular sorar.
- Yazarak iletişim kurma: Okuma yazma bilenler istedikleri her şeyi yazıp seslendirebilir.
Böylece çocuk yalnızca istek bildiren biri olmaktan çıkar; duygularını anlatan, merak eden ve soru soran bir iletişim ortağına dönüşür. Konuşmak, iletişim kurmanın yollarından yalnızca biridir. Her çocuğun anlatmak istediği bir şey vardır ve bunu anlatabileceği bir yol da mutlaka vardır.
Uzmanımız
Merkezimizde ADİS'i Kim Uyguluyor?
Keçiören-Yeşiltepe şubemizde ADİS değerlendirmesini ve TADİS öğretimini Sümeyye Güngör yürütür; kendisi TADİS'in uygulama belgesine sahip bir dil ve konuşma terapistidir. İlk görüşmede çocuğunuzun şu an nasıl iletişim kurduğunu (işaret, ses, el çekme, ağlama) birlikte gözden geçirir; resim kartı mı, tablet mi, yoksa ikisinin birlikte mi başlanacağına karar veririz.
Evde de kullanılabilsin diye seçilen sistemi aileye tanıtırız. Ön görüşme ücretsizdir: 0506 559 89 80.
Ailelerin en sık sorduğu soru
Rapor ileride çocuğumun karşısına çıkar mı?
Resmî Gazete4 Temmuz 2026Sayı 33300
“İlgili mevzuatında yer alan düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, işe giriş süreçleri başta olmak üzere tüm süreçlerde geçmişte alınmış olan tanılar esas alınamaz.”
Bu ne demek?
- Çocuklukta konulan bir tanı kalıcı bir damga değildir. Çocuğun durumu değiştiyse sağlık kurulundan güncel durumu gösteren yeni bir rapor istenebilir.
- Yönetmelik, işe giriş başta olmak üzere süreçlerde geçmiş tanıların esas alınamayacağını açıkça yazıyor; güncel rapor dikkate alınır.
- Bazı mesleklerin kendi sağlık şartları ayrıca geçerlidir. Bu yüzden "hiçbir zaman" demiyor, mevzuatın kendisini gösteriyoruz.
- MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü de 8 Temmuz 2026'da RAM'ların bu maddeyi uygulayacağını duyurdu.
- Rapor ve değerlendirme bilgileriniz yalnız eğitim süreci için ve mevzuatın gerektirdiği resmî sistemlerde kullanılır; üçüncü kişilerle paylaşılmaz.
Rapor bir etiket değil; çocuğunuza uygun desteği planlamamızı sağlayan bir yol haritasıdır. Süreci birlikte yöneteceğiz.
RAM raporu aldınız, şimdi ne yapmalısınız?
- Raporu bize ulaştırın. Arayın ya da WhatsApp'tan raporun fotoğrafını gönderin. Raporda yazan programı ve haftalık seans hakkını size açıklarız. Elinizde yalnız ÇÖZGER varsa ders henüz başlamaz; önce RAM değerlendirmesi gerekir.
- Ücretsiz ön görüşmeye gelin. İlk görüşme ücretsizdir. Uzmanımız çocuğunuzla tanışır; değerlendirme sonunda çocuğunuz için bir yol haritası çizer ve size anlatır. Uygun şubeyi, gün ve saatleri, servis güzergâhını birlikte belirleriz.
- Rapor sürecini birlikte yürütürüz. Raporunuz henüz yoksa hastane ve RAM randevularını biz alır, takibini yapar, öncesinde size haber veririz; gidiş gelişte servis kullanılır. ÇÖZGER ve RAM süreci adım adım
- Eğitim başlar. MEB destekli seanslar RAM raporuyla veliye ücretsizdir. Çocuğunuzun öğretmeni sık değişmez; aynı öğretmenle çalışmak çocuğun alışmasını ve ilerlemenin takibini kolaylaştırır.
- ÖğretmenSık değişmez
- PsikologPsikolojik destek
- OkulVeli–okul görüşmeleri
- RandevuHastane ve RAM takibi bizde
ADİS/TADİS uygulayan terapistlerimiz
Eğitim geçmişlerini, belgelerini ve uyguladıkları testleri profillerinde görebilirsiniz.
Alternatif ve Destekleyici İletişim Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğum ADİS kullanırsa konuşmayı bırakır mı?
Hayır. Araştırmalar ADİS kullanımının konuşmayı engellemediğini, aksine desteklediğini gösteriyor. TADİS gibi bazı sistemlerde çocuk kendi kelimelerini söylemeye başladığında seslendirme kapatılabilir; böylece çocuk kendi sesini kullanmaya yönlendirilir.
Çocuğum çok küçük. ADİS için erken mi?
ADİS kullanımı için belirli bir yaş sınırı yoktur; başlamak için belirli ön becerilere sahip olmak da gerekmez. Çocuğunuz için uygun zamanı ve yöntemi değerlendirme sonrasında birlikte belirleriz.
Resim kartları yerine neden tablet?
Resim kartları da değerli bir ADİS aracıdır. Tablet ise resimlerin sesli okunmasını sağlar; bu, çocuğun mesajının herkes tarafından anlaşılmasını kolaylaştırır. Ayrıca yüzlerce kelimeyi kategorilere ayırarak tek cihazda taşımak mümkün olur. Hangi aracın uygun olduğuna çocuğun ihtiyaçlarına göre karar verilir.
ADİS'i yalnızca terapide mi kullanacağız?
Hayır. ADİS'in amacı çocuğun günlük hayatta iletişim kurabilmesidir. Terapide öğrenilenlerin evde, okulda ve sosyal ortamlarda da kullanılması çok önemlidir.
ADİS değerlendirmesine nasıl başlarız, ücretli mi?
İlk adım ücretsiz ön görüşmedir: çocuğunuzun iletişim becerilerini değerlendirir, hangi aracın uygun olduğunu birlikte konuşuruz. ADİS değerlendirmesi ve uygulaması ücretlidir; kapsamını ve ücretini ön görüşmede bildiririz. 0506 559 89 80 numarasından bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- Augmentative and Alternative Communication (AAC) — ASHA uzmanlığıyla hazırlanan aile rehberi
- Walker, V. L. ve ark. (2018). FCT Interventions Involving AAC in School Settings — ASHA Kanıt Haritası özeti
- Bektaş, E. ve Görgü, E. (2025). Türkçe Alternatif ve Destekleyici İletişim Sisteminin Engelli Bireylerin Dil Gelişimi Üzerindeki Etkisi — Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi
- TADİS — Türkçe alternatif ve destekleyici iletişim sistemi
MEB destekli ya da ücretli plan ile hizmet veriyoruz.
MEB Destekli
Ücretli Hizmetler
Özel Öğrenme Güçlüğü
RAM raporuyla ücretsiz
- Disleksi (okuma güçlüğü)
- Disgrafi (yazma güçlüğü)
- Diskalkuli (matematik güçlüğü)
- Okuma, yazma ve dikkat becerileri
Dil ve Konuşma Güçlüğü
RAM raporuyla ücretsiz
- Gecikmiş dil ve konuşma
- Artikülasyon (konuşma sesi) bozukluğu
- Kekemelik
- Ses bozukluğu
Otizm Spektrum Bozukluğu
RAM raporuyla ücretsiz
- Sosyal iletişim becerileri
- Dil ve iletişim
- Öz bakım ve günlük yaşam becerileri
- Davranış desteği, aileyle birlikte
İşitme Yetersizliği
RAM raporuyla ücretsiz
- İşitme cihazı ya da koklear implant kullanan çocuklar
- Dinleme ve işitsel algı
- Dil ve konuşma gelişimi
- Okula hazırlık
RAM raporu olan çocukta Millî Eğitim Bakanlığı ayda 8 saat bireysel ve/veya 4 saat grup dersinin bedelini öder; aileden bu dersler için ücret alınmaz. Bedensel yetersizlik raporunda fizik tedavi ve rehabilitasyon programı da bu kapsamdadır. Kayıtlı ailelerimizin psikolog ve aile görüşmeleri, veli seminerleri ve servis de ücretsizdir. Rapor sürecini RAM raporu sayfamızda anlattık.
Değerlendirme Testleri
Ücretli
- Zeka testleri: WISC-R, WISC-4, Stanford-Binet
- Dikkat testi: MOXO
- Gelişim ve dil testleri: AGTE, TEDİL, TODİL
- Okul olgunluğu ve disleksi taraması
Terapi Programları
Ücretli
- Ergoterapi ve duyu bütünleme
- Oyun terapisi ve masal terapisi
- Floortime
- ABA terapi
Dil ve Konuşma Programları
Ücretli
- PROMPT terapi
- ETEÇOM-2 erken müdahale
- Talktots aile eğitimi
- ADİS ve online dil-konuşma seansları
Psikolojik Destek
Ücretli
- Çocuk ve ergenlerde bilişsel davranışçı terapi
- Merkeze kayıtlı olmayan ailelere psikolog seansı
- Eğitim koçluğu
- RAM raporu olmadan bireysel eğitim
Ücretli hizmetler MEB destekli derslerin dışında planlanır; RAM raporu olan çocuk iki programdan birlikte yararlanabilir. Ücreti, çocuğunuza önerdiğimiz plana göre ücretsiz ön görüşmede açıkça söyleriz.
Bilgi Talep Et
Ücretsiz değerlendirme ve servis talep edebilir, uzmanlarımızla ücretsiz ön görüşme yapabilir, karşılaştığınız problemler için sizi arayabiliriz.