İşitme Yetersizliği Destek Eğitim Programı

Programın amacı

İşitme Yetersizliği Destek Eğitim Programının Amacı Nedir?

Program her yaştan bireyin genel özelliklerini dikkate alan gelişimsel bir yaklaşımla planlanır. MEB'in programında sayılan hedefleri kendi cümlelerimizle şöyle özetleyebiliriz:

1. Çocuğun işitme cihazı, koklear implant ya da başka bir yardımcı cihazla var olan işitmesinden olabildiğince yararlanması
2. Dil ve iletişim becerilerinin normal gelişim basamakları izlenerek ilerlemesi
3. İşitsel algı ile bilişsel becerilerin birlikte kullanılması
4. Okuma-yazmaya hazırlıktan başlayıp ileri okuma-yazma becerilerine ulaşılması
5. Erken matematikten başlayıp ileri matematik becerilerine ulaşılması
6. İletişim becerilerinin günlük yaşamda rahatça kullanılması
7. Farklı ortamlarda kendine güvenerek iletişim kurması; anlaşılmadığında ya da ortam gürültülüyken başvurabileceği yolları bilmesi

Program yedi modülden oluşur: işitme eğitimi, dil eğitimi, sosyal iletişim, öğrenmeye destek, okuma ve yazma, erken matematik ve matematik. Modüllerin toplamı 1390 ders saatidir; çocuğun hangi modülde çalışacağı RAM raporuna ve bireysel eğitim planına göre belirlenir. Resmi süreçte işitme kaybının tanısını hastanede kulak burun boğaz hekimi koyar; sağlık kurulunun düzenlediği özel gereksinim raporundan sonra Rehberlik ve Araştırma Merkezi eğitsel değerlendirme yaparak programı belirler.

İşitme ve dil eğitimi

İşitme Eğitimi

İşitme eğitimi modülü dört bölümden oluşur; çocuk bir basamakta ilerledikçe bir sonrakine geçilir.

• Sesi fark etme: sese şartlanma ve sese tepki verme; ev içindeki ya da çevredeki bir sese bakarak veya göstererek karşılık verme.
• Sesi ayırt etme: iki sesin hangi yönden benzediğini, hangi yönden farklı olduğunu anlama.
• Sesi tanıma: çevresel sesler ve konuşma sesleri; ince-kalın, uzun-kısa, alçak-yüksek, tek ya da tekrarlanan sesler, insan sesleri, farklı frekanslardaki konuşma sesleri, anlamlı hecesel sesler, hece sayısı farklı ve aynı olan kelimeler.
• İşitsel anlama: yönerge çalışmaları, hikâye anlama ve konuşmayı takip etme.

Dil Eğitimi

Dil eğitimi modülü çocuğun bulunduğu dönemden başlar: söz öncesi iletişim (göz kontağı, sıra alma, ortak ilgi), söz dönemi dil ve iletişim, gerekiyorsa alternatif iletişim. Derslerdeki başlıca çalışmalar:

• Konuşma çalışmaları: ses üretimi, ismine tepki, tekrar ve ritim çalışmaları
• Dilin kullanımı: anlama ve anlatma çalışmaları

Konuşma ve dil çalışmalarını lisans mezunu dil ve konuşma terapistlerimiz yürütür. Kekemelik ya da işitmeyle ilgisi olmayan gecikmiş dil ve konuşma için Dil ve Konuşma Bozukluğu Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programı uygulanır; disleksi, disgrafi ve diskalkuli ise özel öğrenme güçlüğü programının konusudur.

Okuma yazma ve matematik

Okuma Yazma Eğitimi

Okuma ve yazma modülü okul öncesinden başlar ve altı bölümde ilerler: erken okuryazarlık, ilk okuma ve yazma, dil bilgisi, okuduğunu anlama, dinlediğini anlama ve yazılı anlatım. Örnek çalışmalar:

• İlk okuma yazmaya hazırlık: yazı araç gereçlerini tanıma, satır takibi, çizgi çalışmaları
• Okuma, yazma ve okuduğunu anlama
• Dil bilgisi: yazım kuralları, noktalama işaretleri, ekler, sözcük türleri (isim, zamir, sıfat, fiil) ve cümle türleri (basit, olumlu-olumsuz, emir, istek ve birleşik cümle)

Disleksi ve disgrafi için ayrı bir program var: Özel Öğrenme Güçlüğü Destek Programı.

Matematik Eğitimi

Matematik iki modülde çalışılır. Erken matematik okul öncesine yöneliktir: nesne nitelikleri ve ölçmeye hazırlık, uzamsal ilişkiler (zıtlık, mekânda konum), sayılar, parça-bütün ilişkisi, erken toplama ve çıkarma, geometri, ölçme ve veri. Okul dönemindeki matematik modülü ise dört bölümden oluşur:

• Sayılar ve işlemler: ikişer, üçer, dörder, altışar, yedişer, sekizer ve dokuzar ritmik sayma; rakam yazma, doğal sayıları çözümleme, sayı doğrusu, büyüklük-küçüklük, tek ve çift sayılar, sıra bildiren sayılar, Romen rakamları; dört işlem ve problem çözme
• Geometri: eğri, doğru ve doğru parçası; kare, dikdörtgen, üçgen, daire ve üç boyutlu şekiller
• Ölçme: doğal ölçüler, kütle, zaman ve değer ölçüleri
• Veri işleme

Amaç, temel kavramları günlük yaşamda kullanmanın yanında sorun çözme, akıl yürütme, kıyaslama ve analitik düşünmeyi geliştirmektir. İşitmeden bağımsız bir matematik öğrenme güçlüğü olan diskalkuli için özel eğitimde hedef, aritmetik işlem becerisinin çocuğun gelişim dönemine uygun düzeye yaklaşmasıdır.