Özel Öğrenme Güçlüğü

Belirtiler

Özel Öğrenme Güçlüğü Nasıl Fark Edilir?

Öğrenme güçlükleri her çocukta farklı şekilde gözlemlenebilir ve aşağıdakilerden bir veya daha fazlasının edinilmesinde ve gelişmesinde güçlük yaşanabilir:

• Sözlü dil (örn. dinleme, konuşma, anlama);
• Okuma (örn. fonetik bilgi, alfabeyi öğrenme, okuma akıcılığı, kelime tanıma ve anlama);
• Yazma (örn. heceleme, akıcı yazma ve yazılı ifade);
• Matematik (örn. sayılar, hesaplama, matematik kuralları ve problem çözme).

Aileler, öğrenme güçlüğü olan çocukların güçlü yönlerini destekleyerek, zayıf yönlerini bilerek, eğitim sistemini anlayarak, özel eğitim merkezleri ile birlikte çalışarak ve belirli zorluklarla başa çıkma stratejilerini öğrenerek çocuklarına başarıya ulaşmalarında yardımcı olabilir.

Velilerin bize en sık kurduğu cümleler de bir işarettir: "Okumayı bir türlü sökemedi", "Okuyor ama ne okuduğunu anlatamıyor", "Harfleri ters yazıyor", "Çarpım tablosunu ezberliyor, ertesi gün unutuyor", "Sınıf arkadaşlarının gerisinde kaldı." Öğretmeniniz bir değerlendirme önerdiyse beklemeyin. Ücretsiz ön değerlendirmemizde çocuğunuzun hangi alanda zorlandığına birlikte bakarız.

Okul Öncesi Dönemde Özel Öğrenme Güçlüğü Belirtileri Nelerdir?

• Gecikmiş dil ve konuşma.
• Sözcük dağarcığının yaşına göre beklenenin altında olması.
• Ses ve hecelerin sırasını öğrenmekte, kelimeleri doğru söylemekte zorlanma. Örneğin “kitap” yerine “kipat” demesi.
• Basit kafiyeli sözcükleri yani “kar”, “nar” gibi veya “kas”, “tas” gibi kelimeleri öğrenmede ve ayırt etmede zorlanma.
• Sesleri, renkleri, rakamları ve geometrik şekilleri öğrenme ve ayırt etmede güçlük yaşama.
• Dün-yarın, sağ-sol, önce-sonra gibi kavramları karıştırma; yaşıtlarının oynadığı kurallı oyunları kavramakta güçlük.
• Akıl yürütme ve sorun çözmede zorlanma. Örneğin basit bir örüntü verildiğinde örüntünün nasıl devam etmesi gerektiğini kestirememe.
• Yeni becerileri öğrenmede yavaşlık.
• Psikomotor becerilerinde yaşıtlarına göre beklenenin altında olması.
• Denge ve el-göz uyumu yaşıtlarından geride kalabilir: sık düşme, sağ ya da sol el tercihinin geç belirginleşmesi gibi.

İlkokul Döneminde Özel Öğrenme Güçlüğü Belirtileri Nelerdir?

Okul başlayınca güçlük daha görünür olur. Özel öğrenme güçlüğü olan bir ilkokul öğrencisi şunların birinde ya da birkaçında zorlanabilir:

• Sözlü ve birkaç adımlı yönergeleri takip etmek,
• Evde ve okulda defterini, çantasını, ödevini düzenli tutmak,
• Öğrendiğini aklında tutmak ve ertesi gün yeniden kullanmak,
• Kelime ve cümleleri akıcı okumak,
• Okunaklı yazmak, sayfayı düzenli kullanmak,
• Matematik işlemlerini ve problemleri çözmek,
• Ödeve odaklanıp bitirmek,
• Bildiğini sözlü ya da yazılı olarak anlatmak.

Bu zorluklar genellikle aylarca sürer ve yalnızca daha çok çalışmakla kapanmaz. Böyle bir tablo görüyorsanız sınıf öğretmeninin gözlemlerini de not edin; değerlendirmede işe yarar.

Türleri

Özel Öğrenme Güçlüğü Türleri Nelerdir?

Özel öğrenme güçlüğünün disleksi (okuma güçlüğü), disgrafi (yazma güçlüğü), diskalkuli (matematik öğrenme güçlüğü) olmak üzere üç alt tipi vardır. Özel öğrenme güçlüğü olan çocuklarda bu alt tiplerin biri veya birkaçı birden bulunabilir.

Disleksi

Disleksi özel öğrenme güçlüğü tanısı olan çocuklarda en yaygın görülen öğrenme güçlüğü alt tipidir. Okuma ile ilgili sorunlar ve buna bağlı olarak okuduğunu anlama, heceleme ve yazmada zorluklar yaygındır. Disleksisi olan birçok çocuk aynı zamanda çalışma belleği, dikkat ve organizasyon becerilerinde de zorluklar yaşar. 

Disgrafi

Disgrafisi olan çocuklar, örgün eğitim almalarına rağmen yazı dili ile ilgili zorluklar yaşarlar. Harf-harf söyleme ve yazma, dilbilgisi kurallarına uyma, noktalama işaretlerini doğru bir şekilde kullanma gibi becerilerde zorluk yaşama şeklinde kendini gösterir. El yazıları okunaksız olabilir ve harfleri ters çevirme gibi hatalar yapabilirler. Disgrafisi olan bazı çocuklar dili anlamada ve işlemede, sözcükler ile fikirler arasındaki bağlantıda da zorluk yaşayabilir.

Diskalkuli

Diskalkuli matematiği öğrenme veya anlamayla ilgili bir zorluktur. Diskalkulisi olan çocuklar sayıları anlamada, sayısal işlemleri öğrenmede, matematik kurallarına uymada, sayısal akıl yürütmede, doğru ve hızlı işlem yapmada zorlanır.

Merkezimizde

Özel Öğrenme Güçlüğü Eğitim Süreci Nasıl İşler?

Özel öğrenme güçlüğü eğitim sürecinde amaç, çocuğun gelişimsel döneminden beklenen becerileri kazanmasını ve var olan potansiyelini kullanabilmesini sağlamaktır. Eğitim yalnızca okuma-yazma ve matematik becerileri üzerine odaklanmaz. İnce ve kaba motor, şekil-zemin algısı, görsel algı, işitsel motor, yönerge takip edebilme, yönleri tayin edebilme, kendini, çevresini ve öğrenme süreçlerini organize etme gibi becerilerin gelişimi için de çalışmalar yapılır.

Özel öğrenme güçlüğünde verilen eğitim, çocuğa nasıl öğreneceğini öğretmeye dayanır. Programı başarıyla tamamlaması için çocuğun öğrendiklerini hayatına aktarabilmesi ve kendi başına öğrenebilmesi gerekir.

Unutulmamalıdır ki özel öğrenme güçlüğü özel bir öğrenme süreci gerektirir. Bu noktada yapılması gereken şey geç kalınmadan çocuğun doğru eğitime ulaşmasını sağlamaktır.

Merkezimizde öğretmenlerimiz ve uzman öğreticilerimiz, psikologlarımızla birlikte her çocuk için bir bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) hazırlar. Programda öğrenmeye hazırlık (algı, bellek, sebep-sonuç kurma, olayları oluş sırasına koyma), okuma-yazma ve matematik çalışmaları yer alır. Keçiören-Yeşiltepe ve Sincan şubelerimizde DMP (Disleksi Müdahale Programı), Disgrafya ve PRO-MATH uygulayıcı eğitimi almış öğretmenlerimiz var; bu ücretli programlardan hangisinin gerektiğine değerlendirme sonucuna göre birlikte karar veririz.

Aileler için

Aile İş Birliği Neden Önemlidir?

Çocuğun özel öğrenme güçlüğü destek eğitim programında başarılı olmasında ailenin payı büyüktür. Çocuk ailesiyle öğretmeninden çok daha fazla zaman geçirir. Bu yüzden derste öğrendiklerini evde tekrar etmesi ve günlük hayatında kullanması gerekir. Bunun için ailenin öğretmenle düzenli iletişim kurması önemlidir.

Öğretmenle kurulan iletişim esnasında;

• derste yapılanları sormak,
• evde yapılabilecek aktiviteler hakkında öneri almak,
• çocuğun gelişimi ile ilgili gözlemlerinizi öğretmene aktarmak ve öğretmenin gözlemlerini dinlemek,
• çocuğun yaşadığı güçlüklerin çözümü konusunda fikir alışverişi yapmak

çocuğun başarısına katkı sağlayacaktır.

Özel Öğrenme Güçlüğü Olan Bireylerin Ailelerine Öneriler

• Çocuğunuzun öğretmeni ile mutlaka iş birliği içinde olun.
• Çocuğunuzun güçlü yönlerini birlikte keşfedin ve bu yönlerini pekiştirin. Güçlük yaşadığı yerlerde öğretmeni ile iş birliği yaparak çözümler üretin.
• Öğrenme güçlüğü olan çocukların birçoğu zorlandıklarının farkındadır, ama bunun nedenini bilmez. Bu da kendilerini kötü hissetmelerine ve özgüvenlerinin düşmesine neden olur. Çocuğunuzun özgüveninin gelişmesi için destek olun.
•  Çocuğunuzun takdir edilecek yönlerini onu motive etmede kullanın.
• Kendi başına becerebilecekleri şeyleri, onun yerine yapmayın.
• Çocuğunuzun diğer çocuklarla aynı potansiyele sahip, fakat daha fazla zamana ve anlayışa gereksinimi olduğu gerçeğini unutmayın.
• Başarmakta zorlandığı bir görev için ona baskı yapmayın veya eleştirmeyin.

Özel öğrenme güçlüğünün üstesinden gelmek zaman ve çaba gerektirebilir. Bu nedenle, tüm aile üyelerinin sabırlı ve çocuğa karşı anlayışlı olması önemlidir.