Ankara Oyun Terapisi Uygulama Merkezi

Oyun terapisi nedir

Oyun Terapisi Nedir?

Oyun terapisi, çocuğun kendini en rahat ifade ettiği dil olan oyunu kullanan bir psikolojik destek yöntemidir. İngiltere Oyun Terapistleri Derneği (BAPT), yöntemi çocukların düşüncelerini, duygularını ve yaşadıklarını oyunla anlatabildiği, acı veren ya da korkutan deneyimleri oyunun sağladığı güvenli mesafeden işleyebildiği bir terapi olarak tanımlar.

Seansta çocuktan derdini sözle anlatması beklenmez. Korkusunu, öfkesini, üzüntüsünü ya da sevincini oyuncaklarla, kumla, boyayla ortaya koyar. Terapist çocuğu olduğu gibi kabul eden bir tavırla eşlik eder ve oyunda görünenleri benimsediği yaklaşıma göre anlamlandırır. Zamanla çocuk duygularını tanımayı ve zorlandığı durumlarla baş etmenin yeni yollarını denemeyi öğrenir. Anne baba da veli görüşmelerinde çocuğunu daha iyi anlamayı ve evde ona nasıl eşlik edeceğini konuşur.

Oyun Terapisi Materyalleri Nelerdir? 

Oyun odasındaki oyuncaklar rastgele seçilmez; her biri çocuğa başka bir duyguyu ya da yaşantıyı anlatma imkânı verir. Her çocuğun mizacına ve iç dünyasına hitap edebilmek için odada farklı türden oyuncaklar bulunur: çiftlik, orman ve deniz hayvanları, mutfak ve ev eşyaları, tamir aletleri, polis, asker ve doktor figürleri, ambulans ve itfaiye gibi araçlar, oyuncak silahlar, bebekler, ipler, toplar, ayıcıklar, boyalar, kuklalar ve kum. Çocuk korkusunu bir hayvan figürüyle, öfkesini bir oyuncak silahla, özlemini bir bebekle anlatabilir.

Oyun Terapisi Kaç Yaş Aralığına Uygulanır? 

Oyun terapisi 2–10 yaş arasındaki çocuklara uygulanır. Bu yaşlarda çocuk duygularını ve yaşadıklarını kelimelerden çok oyunla anlatır; uygun yaklaşım çocuğun yaşına ve ihtiyacına göre seçilir.

Küçük çocuklarla daha çok serbest oyun, kukla ve kumla; okul çağındakilerle kurallı oyunlar, resim ve hikâyelerle çalışılır. Çocuk merkezli oyun terapisi üzerine yapılan araştırmalar en çok 3–10 yaş aralığındaki çocuklara odaklanır. Çocuğunuz bu yaşların dışındaysa uygunluğu ön görüşmede birlikte değerlendiririz; daha büyük çocuklar ve ergenler için psikoloğumuz yaşına uygun başka bir yöntem önerebilir.

Yöntem ve ekoller

Oyun Terapisi Alan Çocuktaki Gelişmeler Nelerdir?

Çocukların dili oyun, kelimeleri oyuncaklardır. Oyun terapisi, çocuğun duygusal zorluklarını anlamak ve bunlarla baş etmesine destek olmak için kullandığımız yöntemlerden biridir. Çocuğun dışarda gördüklerini nasıl anlamlandırıp, gerçekliği içinde nasıl algıladığını görmemizi sağlar.

Oyun terapisinin çocukta desteklemeyi hedeflediği alanlar:

• Çocuğun iletişimini kuvvetlendirir. Duygularını düzenlemesinde yardımcı olur. Sosyal hayatında ilişkilerini geliştirmesini sağlar.
• Doğru ile yanlışı, kuralları ve başkalarının duygularını anlamlandırmasına yardım eder.
• Stresle başa çıkmada ve problem çözme becerilerini kuvvetlendirmede yardımcı olur.
• Kendine güvenini ve benlik algısını güçlendirmeye yardım eder.
• Hayatın karşısına çıkaracağı her türlü zorluk ve kolaylıklara karşı daha esnek bakabilmesi için hazırlar.
• Çocuk tek başına baş edemediği sorunlarını uzmanın yanında ve uzman desteğiyle oyuncaklar sayesinde olayı yeniden canlandırarak nasıl baş etmesi gerektiğini öğrenir.
• Çocuk oyun odasında özgürdür ve bu duygu çocuğa özgüven ve istediğini deneyimleme gücünü verir.
• Duygularını oyunda dışa vurabilen çocuk, gündelik hayatta da kendini daha rahat ifade etmeye başlayabilir.

Değişimin hızı çocuktan çocuğa farklıdır; ilerlemeyi veli görüşmelerinde sizinle birlikte izleriz.

Oyun Terapi Yöntemleri Nelerdir?

Oyun terapisinde iki ana yöntem vardır. Çocuğun ihtiyacına ve duruma göre yöntem belirlenir.

1) Yönlendiren Oyun Terapisi / Yapılandırılmış Oyun Terapisi

Terapistin belirli bir hedef için kuralları koyduğu ve seansta oynanacak oyunları önceden seçtiği oyun terapisidir. Bilişsel davranışçı oyun terapisi bu gruba girer.

2) Yönlendirmeyen – Yönlendirmesiz Oyun Terapisi / Çocuk Odaklı / Çocuk Merkezli Oyun Terapisi

Çocuğun istekleri doğrultusunda, onun belirlediği oyunlarla gelişen oyun terapisidir. Çocuğun mizacına ve çalışılacak konuya göre hangi terapi yönteminin seçileceğine uzman karar verir.

İki yaklaşımın ayrıntısını çocuk merkezli oyun terapisi sayfamızda, ikisini çocuğun ihtiyacına göre birlikte kullanan yaklaşımı bütüncül oyun terapisi sayfamızda anlattık.

Oyun Terapisindeki Ekoller Nelerdir?

• İlişki Merkezli Oyun Terapisi
• Gelişimsel Oyun Terapisi
• Deneyimsel Oyun Terapisi
• Adlerian Oyun Terapisi
• Psikanalitik (Freudyen) Oyun Terapisi
• Psikodinamik Oyun Terapisi
• Bilişsel Davranışçı Oyun Terapisi
• Çocuk Merkezli Oyun Terapisi (Carl Rogers'ın danışan merkezli yaklaşımına dayanır)
• Filial Terapi (anne ya da babanın, terapistin rehberliğinde çocuğuyla oyun seansı yaptığı yaklaşım)

Her çocuk için doğru tek bir ekol yoktur. Terapist yaklaşımı; çocuğun o dönemde yaşadığı zorluğa, gelişim düzeyine ve aile yapısına bakarak seçer, gerektiğinde farklı ekollerin tekniklerini bir arada kullanır.

Masal, kum, kukla

Oyun Terapisinde Kullanılan Diğer Terapiler Nelerdir?

Oyun terapisi içinde kullanılan ve terapiyi destekleyen önemli diğer terapi ve teknikleri sıralarsak:

1. Oyun Terapisi ve Masal Terapisi
2. Oyun Terapisi ve Kum Terapisi
3. Oyun Terapisi ve Kukla Terapisi
4. Oyun Terapisi ve Drama

Bu teknikler birbirini tamamlar ve aynı süreçte birlikte kullanılabilir. Hepsinin amacı, çocuğun duygularını, düşüncelerini ve davranışlarını ifade ederken kendini daha rahat hissetmesidir. Masal ve kuklada çocuk derdini bir kahraman üzerinden anlatır, kum tepsisinde bir sahne kurar, dramada zorlandığı bir durumu prova eder. Bu çalışmalar stresle baş etme, problem çözme, hayal gücü, kendini ifade etme ve duygusal zeka gibi alanları destekler. Masalla çalışmanın ayrıntısını masal terapisi sayfamızda bulabilirsiniz.

Özel Eğitimde Oyun Terapisinin Önemi Nedir?

Oyun terapisi özel eğitimin yerini tutmaz, ona eşlik eden bir destektir. Özel eğitim alan çocuk; okulda, derslerde ya da arkadaşlarıyla yaşadığı zorlanmaların yarattığı kaygıyı, öfkeyi ve kırgınlığı her zaman sözle anlatamaz. Oyun odası ona bu duyguları güvenle ortaya koyabileceği bir alan açar. Hangi desteğin öncelikli olduğuna değerlendirmeden sonra çocuğunuzun özel eğitim öğretmeni ve psikoloğumuzla birlikte karar veririz.

DEHB

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğunda Oyun Terapisinin Önemi Nedir?

DEHB (dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu) olan çocuklar okulda, evde, arkadaş edinirken ve akranlarıyla iletişimde çeşitli zorluklar yaşayabilir.

Günlük hayatta kullandığımız dikkat türlerini sıralarsak: Odaklanmış Dikkat, Bölünmüş Dikkat, Sürdürülebilen (sürekli) Dikkat, Edilgin (pasif) dikkat, Etkin (aktif) Dikkat, Seçici Dikkat… gibi dikkat türleri vardır. Dikkat eksikliği olan çocuklarda bu dikkat çeşitlerinden birkaçı işlevini yerine getirmekte zorlanır. Bu durum çocukta kendini küçük yaşta göstermeye başlar. Örneğin DEHB’li bir çocuk oyunlarını sürdürmekte zorlanır. Oyuncaklarına zarar verir. Anne ve babasının uyarılarını istese de dikkate alamaz. Kısa sürede her şeyden hemen sıkılır, hemen bir oyuncaktan ötekine geçer. Çabuk unutabilir, çok konuşabilir, dürtülerini frenlemekte zorlanabilir; aileler bu hâli çoğu zaman “yerinde duramıyor, kıpır kıpır” diye anlatır. Bazı çocuklar birden sinirlenip kendine ya da çevresine zarar verebilir.

Oyun terapisi DEHB tanısı alan çocukların kendilerini, duygularını, düşüncelerini ve davranışlarını nasıl şekillendireceklerini öğrenmelerine yardımcı olur. Kısaca bir uzman eşliğinde öz düzenlemesini nasıl yapacağını ve oyun eşliğinde kendini nasıl ifade edeceğini öğrenir. Bu beceriyi geliştirme zamanla çocuğun arkadaşlık ilişkilerine, ev ve okul hayatına, hatta derslerine kadar uzanan geniş bir etki yaratabilir. Oyun terapisi DEHB'de özel eğitimin ya da hekimin önerdiği ilacın yerini tutmaz; tanıyı ve ilaç kararını çocuk ve ergen psikiyatristi verir.